Cookiewall: mag je bezoekers zonder toestemming weren?

Wat is een cookiewall en mag dat?

Een cookiewall is een cookiebanner die je pas toegang geeft tot een website als je trackingcookies accepteert. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is zo'n cookiewall onder de AVG niet toegestaan: bezoekers moeten de website normaal kunnen gebruiken, ook als ze geen toestemming geven voor trackingcookies.

De reden is dat toestemming onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) vrij gegeven moet zijn. Wie bij weigeren de website niet kan gebruiken, heeft geen echte keuze. De toestemming voor cookies zelf is geregeld in artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet, en voor de eisen aan die toestemming geldt de AVG. De AP noemt de cookiewall daarom uitdrukkelijk als voorbeeld van een situatie zonder geldige toestemming. Ook de Europese toezichthouders, verenigd in de European Data Protection Board (EDPB), schrijven in hun richtsnoeren over toestemming dat toegang tot een dienst niet afhankelijk mag zijn van toestemming voor cookies. Dit artikel is geen juridisch advies.

Welke varianten van een cookiewall kom je tegen?

Niet elke cookiewall heet ook zo. Vaak gaat het om een ontwerp dat de keuze stuurt of de weigeroptie verstopt. Herken je een van deze varianten op je eigen website, dan is aanpassen verstandig:

• Alleen een knop “Accepteren”, zonder weigeroptie op de eerste laag.
• Na weigeren blijft de pagina vergrendeld of grijs.
• Weigeren leidt naar een lange lijst met schuifjes die allemaal al aanstaan.
• De tekst zegt dat je akkoord gaat door verder te surfen of te scrollen.
• Het contactformulier of de kassa werkt alleen na accepteren van marketingcookies.

De AP noemt in haar vuistregels voor heldere cookiebanners dat weigeren niet meer klikken mag kosten dan accepteren en dat beide keuzes op dezelfde laag moeten staan. Een banner die daaraan voldoet en daarna de website gewoon toont, is geen cookiewall.

→ Cookiebanner met Consent Mode v2: compliant, zonder maandelijkse licentie

Wat is het verschil tussen een cookiewall en een cookiebanner?

Een cookiebanner vraagt om een keuze, een cookiewall dwingt een keuze af. Dat is het hele verschil, en het zit in wat er gebeurt na “Weigeren”. Bij een toegestane cookiebanner verdwijnt de banner na “Weigeren”, blijven trackingcookies weg en werkt de website zoals altijd. Bij een cookiewall blijft de inhoud geblokkeerd tot de bezoeker toch accepteert, of krijgt hij alleen een kale versie van de site te zien.

Ook de manier waarop een banner eruitziet, telt mee. Een grote groene knop “Accepteren” naast een grijze link “Meer opties”, waarachter weigeren pas na drie stappen mogelijk is, werkt in de praktijk als een zachte cookiewall. De AP vraagt dat weigeren even zichtbaar en even snel is als accepteren. Een eenvoudige test: tel de klikken. Kost weigeren meer klikken dan accepteren, dan voldoet de banner niet aan de vuistregels van de AP.

Wat zegt de EDPB over betalen of akkoord?

Sommige websites bieden een keuze tussen toestemming voor tracking en een betaald abonnement zonder tracking. Over dit model, vaak pay or ok genoemd, heeft de EDPB in april 2024 Opinion 08/2024 gepubliceerd, onder meer op verzoek van de Nederlandse AP. Die opinie gaat over grote online platforms. De conclusie is dat zulke platforms in de meeste gevallen niet aan de eisen voor geldige toestemming voldoen als ze gebruikers alleen laten kiezen tussen toestemming voor gedragsgerichte advertenties en betalen.

Voor kleinere websites, zoals een regionale nieuwssite of een vakblog, gaat de opinie niet direct over hun situatie. Dat betekent niet dat het model daar vanzelf mag. Wie het overweegt, laat dat beter juridisch toetsen. Voor de meeste bedrijfswebsites en webshops speelt de vraag niet: daar is een eerlijke banner zonder cookiewall de normale oplossing.

→ Google Consent Mode v2 correct instellen: geen waarschuwing in Tag Assistant

Hoe meet je goed zonder cookiewall?

Zonder cookiewall weigert een deel van je bezoekers tracking. Dat is geen reden om de meting op te geven. Met de juiste opzet haal je eruit wat binnen de regels mag:

• Gebruik Google Consent Mode v2, zodat Google-tags zonder toestemming geen cookies plaatsen. In de geavanceerde variant kan Google dan wel cookieloze signalen gebruiken voor modellering.
• Meet aanvragen en bestellingen ook in je eigen systeem, zodat je een vaste referentie hebt.
• Zorg dat tags na toestemming direct afgaan op dezelfde pagina, zodat de eerste paginaweergave en de bron van het bezoek niet verloren gaan.
• Kijk bij advertenties naar contextuele advertenties, die aansluiten op de inhoud van de pagina in plaats van op een profiel van de bezoeker.

Een eerlijke banner hoeft er niet saai uit te zien. Duidelijke tekst over waarvoor je meet, zoals het verbeteren van je offerteformulier of het zien welke advertenties echt klanten opleveren, helpt bezoekers bij een bewuste keuze.

Voorbeeld: vakblog met advertenties en nieuwsbrief

Een vakblog voor hoveniers toonde een banner die de artikelen pas vrijgaf na accepteren. Na een waarschuwing over cookiebanners besluit de uitgever te stoppen met de cookiewall. De nieuwe banner heeft “Accepteren” en “Weigeren” naast elkaar, de artikelen blijven altijd leesbaar en de advertentietags laden alleen na toestemming. GA4 en Google Ads werken met Consent Mode v2, en nieuwsbriefaanmeldingen worden daarnaast in het eigen e-mailsysteem geteld. Zo ziet de uitgever in de eigen cijfers of het aantal aanmeldingen gelijk blijft, ook als GA4 minder bezoekers meet. Dat is de vaste referentie om de gevolgen van de nieuwe banner te beoordelen, los van wat GA4 laat zien. Voor de adverteerders op het blog maakt de uitgever duidelijk dat de cijfers voortaan alleen bezoekers met toestemming tonen, aangevuld met de gemodelleerde gegevens van Google.

Hoe laat je een eerlijke banner en meting goed inrichten?

Begin met een controle: welke tags laden vóór de keuze, na weigeren en na accepteren? Daarna pas je de banner en Google Tag Manager aan en test je alle drie de situaties opnieuw. Trackum richt dit tegen een vaste prijs in: de inrichting van € 150 (excl. btw) omvat Google Tag Manager, GA4, Consent Mode v2 en maximaal 15 gebeurtenissen, getest met en zonder toestemming. Met het abonnement van € 19 per maand (excl. btw, maandelijks opzegbaar) wordt je website daarna elke week automatisch getest. Gaat er iets kapot wat Trackum heeft ingericht, bijvoorbeeld na een update van een plugin, dan wordt dat zonder meerprijs hersteld.